در این مقاله بخوانید

زنبورداری یکی از مشاغلی است که بدون داشتن دانش و مهارت در آن نمی‌توان دست به اقدامی زد. این در حالی است که بسیاری از افراد تصور اشتباهی دارند. این افراد این طور تصور می‌کنند که چون زنبورداری یک شغل قدیمی و سنتی است، نیازی به داشتن دانش ندارد. البته این تصور در نهایت موجب شکست در این شغل خواهد شد. اگر می‌خواهید زنبورداری را آغاز کنید و به صورت حرفه‌ای به پیش ببرید بهتر است قبل از هر چیزی با استفاده از دوره آموزش زنبورداری صفر تا صد با این شغل و حرفه آشنا شوید.

صفر تا صد راه اندازی زنبورداری

زنبورداری یکی از مشاغل سخت و در عین حال شیرین و جذاب است. افرادی که قصد دارند به این شغل وارد شوند قطعا زیبایی‌ها و مشکلات این شغل را در کنار هم خواهند دید و بهترین تصمیم را برای شروع این فعالیت اتخاذ خواهند کرد. شروع راه اندازی زنبورداری بسیار مهم است.

اینکه چطور و چه زمانی با چه امکاناتی شروع به فعالیت کنید، موضوع بسیار مهمی است که نباید نادیده گرفته شود. زنبورداری از آن جهت سخت است چون با یک موجود زنده بسیار حساس و ظریف روبرو هستید که همواره یک گام از صاحبش جلوتر حرکت می‌کند. نیاز به جابجایی دارد و این کار راحتی نیست. زمان بهره برداری آن زودگذر است و فرصت جبران خطاها فراهم نیست. به طور کلی اگر قصد شروع زنبورداری را دارید، باید نکات مختلفی را مد نظر قرار دهید. برای یافتن این نکات بهتر است از پکیج آموزشی زنبورداری موما استفاده کنید تا به راحتی آنچه باید درباره این شغل بدانید را فرابگیرید.

آموزش زنبورداری به این معنی نیست که این حرفه نکات پیچیده‌ای دارد و نیازمند آموزش ویژه است بلکه به این معناست که باید ساده‌ترین آموزش‌ها را به بهترین شکل و در زمان مناسب فرابگیرید. زنبورداری حرفه‌‌ای و صنعتی به عنوان یکی از روش‌های معمول و مؤثر در پرورش زنبور و تولید عسل در جهان شناخته شده است. این حرفه، امکان کسب درآمد از طریق برداشت عسل با کیفیت بالا و سایر محصولات زنبوری را فراهم می‌کند.

برای افزایش تولید عسل، موم بره، گرده گل، موم، زهر زنبور عسل و ژل رویال، باید کارهایی انجام داد که زنبور عسل به آن تشویق شود و تولید عسل بیشتری داشته باشد.

اصول زنبورداری

در گذشته بدون دانش فنی و براساس تجربه امکان اداره زنبورداری وجود داشت، ولی امروزه تغییراتی در بخش تولید عسل و فرآورده‌های آن و نحوه عرصه و فروش محصولات به وجود آمده است. با این تغییرات امکان تولید و فروش زنبور عسل با روش‌های گذشته وجود ندارد.

در گذشته زنبورداری تنها برای تولید عسل بود ولی امروزه زنبورداران باید به فکر تولید فرآورده‌های دیگر زنبور عسل مانند بره موم، ژل رویال، گرده گل و زهر زنبور عسل باشند. برای پیشرفت در این حرفه، مهارت‌ها و تخصص‌های خاصی لازم است که با شرکت در دوره‌های آموزشی زنبورداری به ‌دست می‌آید و شما به راحتی می‌توانید اصول راه اندازی زنبورداری را فرا بگیرید و حرفه زنبورداری را آغاز کنید.

بر این اساس، باید برای شروع زنبورداری از صفر، با اصول و نکات اولیه زنبورداری آشنا باشید و مباحث حرفه‌ای این زمینه را بشناسید. انتخاب مکان مناسب، انتخاب نوع زنبور، تعداد و زمان خرید کندو، نکاتی درباره زنبور ملکه و… مواردی است که باید برای شروع کار با آن آشنایی داشته باشید. همچنین لازم است به اصول حسابداری و فروش محصولات مسلط باشید.

پرورش زنبورداری در ایران

زنبورداری در ایران، حرفه‌ای است که از گذشته‌‌های دور وجود داشته و امروز به‌شکلی مدرن و صنعتی انجام می‌شود. در آغاز، با ورود کندوهای مدرن در دهه ۱۳۲۰، این حرفه رونق زیادی پیدا کرد و با ورود اولین ملکه زنبور عسل اصلاح‌ شده در دهه ۱۳۳۰، توسعه یافت. از آن زمان تاکنون، زنبورداری در ایران به یکی از حرفه‌های مهم و درآمدزا تبدیل شده است. زنبور عسل از زمان‌های دور در ایران حضور داشته و مناطق شمالی کشور مانند گرگان، مازندران و گیلان به‌دلیل طبیعت سرسبز و فراوانی گل‌ها، محیطی ایده‌آل برای زندگی زنبور عسل را فراهم کرده‌اند.

بارش فراوان در این مناطق باعث رشد و نمو گیاهان و گل‌ها می‌شود و به زنبور عسل فرصت مناسبی برای استفاده از منابع غذایی فراهم می‌کند. با وجود اینکه نیاکان ما در شغل زنبورداری تنها از راه تجربه فعالیت می‌کردند، اما امروزه وضعیت تغییر کرده است. زیرا شرایط در بخش‌های مختلف زنبورداری از جمله پرورش زنبور عسل، برداشت عسل و فرآورده‌ها و… دچار تغییر شده‌ است. از این رو این تغییرات باعث می‌شوند که دیگر نتوان با تکنیک‌های سنتی به راه اندازی زنبورداری پرداخت. در نتیجه بهترین کار این است که فرد قبل از اقدام به کار زنبورداری در مورد آن آموزش ببیند.

چالش های آغاز / موانع و راهکارها

آغاز فعالیت زنبورداری به خودی خود به آسانی امکان پذیر نیست و قطعا چالش‌هایی دارد که یک زنبوردار حرفه‌ای باید با این مشکلات آشنا باشد از جمله مشکلاتی که در زنبورداری وجود دارد می‌توان به وجود تعداد زیادی زنبوردار در کشور اشاره کرد. البته قطعا با وجود تعداد زیاد زنبوردار در کشور تعداد محدودی وجود دارند که مهارت کافی دارند و در کار خود رشد کرده‌اند و ممکن است افراد مبتدی برای مشهور شدن و رونق زنبورداری آن‌ها در بازار کار به زمان طولانی‌تری نیاز داشته باشند.

از دیگر مشکلات اصلی زنبورداران می‌توان به خشکسالی در برخی از شهرهای کشور اشاره کرد که متاسفانه هر ساله در حال افزایش است.

یکی دیگر از دغدغه‌های زنبورداران بی تفاوتی مسئولین مربوطه و رسیدگی نکردن به وضعیت زنبورداران است. در واقع این افراد از بی سرو سامان ماندن صنف زنبورداران و از مشکلات بیمه‌ای خود ناراضی هستند.

بنابراین اگر فاصله زنبورستان شما از مکان سکونتتان زیاد باشد، مسلماً هزینه‌های زیادی برای رفت و آمد پرداخت خواهید کرد که اصلا اقتصادی نخواهد بود. بهتر است زنبورستانتان را در نزدیک‌ترین مکان، به مکان سکونتتان انتخاب کنید.

همچنین یکی دیگر از مشکلات شروع فعالیت زنبورداری مربوط به بیماری‌های خطرناک زنبورها می‌شود. در این حالت ممکن است شرایط کندو و حتی کل کندوها به هم بریزد و در وضع نامناسبی قرار گیرد. علاوه بر موارد ذکر شده باید این نکته را هم در نظر داشت که متاسفانه در زنبورداری هم مانند بسیاری از مشاغل دیگر دلالان زیادی دست دارند. وجود این دلالان باعث شده است که برخی از زنبورداران دارای مشکلات بسیاری شوند.

اقدامات اولیه برای راه اندازی پرورش زنبورعسل

راه اندازی زنبور داری کار آسانی نیست باید راه و روش نگهداری از زنبورها را بدانید. برای اینکه یک زنبوردار حرفه‌ای و کار بلد باشید  باید اقدامات اولیه برای راه اندازی پرورش زنبورعسل را بدانید. علاوه برای این باید با انواع زنبورها و تجهیزات و وسایلی که برای راه اندازی این حرفه نیاز دارید و… آشنا باشید. در ادامه به یکسری اقدامات و اطلاعاتی که نیاز است یک زنبوردار بداند اشاره می‌کنیم.

#ملکه:

مهم‌ترین نکته و اصلی که باید در پرورش زنبور عسل به آن توجه کنید شناختن ملکه خوب است. اگر می‌خواهید عسلی با کیفیت و مرغوب داشته باشید باید از ملکه با کیفیت استفاده کنید. ملکه اگر از یک نژاد خوب باشد می‌تواند روزانه 1600 تخم بگذارد. البته شرایط ملکه به شرایط آب و هوایی و نژادی آن نیز بستگی دارد.

#نوع کندو:

يکی ديگر از عوامل مؤثر در زنبورداری و جز اقدامات اولیه برای آغاز فعالیت زنبورداری است، انتخاب کندوی مناسب است. نه تنها، نوع کندو از نقطه نظر مصالح به کار برده شده یعنی نوع چوب، فرم و غيره در پيشبرد عمليات مربوط به پرورش زنبور و نحوه حمل و نقل مؤثر است، بلکه در چگونگی فعاليت زنبوران چه از نقطه نظر کمی و کيفی و همچنین تولید عسل نیز نقش دارد. به طور کلی متداول‌ترین راه برای آغاز کار روی زنبور عسل، خرید تمام قسمت‌ها شامل کلنی یعنی ملکه و کارگر، قسمت‌های مختلف کندو و لوازم ضمیمه آن است.

سوار کردن قطعات کندو، منتقل کردن کلنی از داخل کارتن به داخل آن و مشاهده رشد کلنی، فرصت بسیار خوبی به شخص می دهد تا اصول نشو و نمای زنبور عسل، توسعه کلنی و عادات و رفتار آن را برسی نماید.

در این راه مشکلاتی هم وجود دارد. در انتقال زنبورها از کارتن به داخل کندو و خطراتی به خصوص کشته شدن ملکه وجود دارد و نیز میزان عسل تولید شده در سال اول کمتر از موقعی است که کلنی به حداکثر رشد خود رسیده باشد.

#دومین اقدام برای راه اندازی این حرفه خرید تجهیزات با کیفیت برای زنبورداری است:

حتما از تجهیزات حرفه‌ای برای شروع راه اندازی زنبورداری استفاده کنید. خرید تجهیزات حرفه‌ای از الزامات شروع زنبورداری محسوب می‌شود. اگر گمان می‌کنید که با خرید تجهیزات به صورت نیمه کاره می‌توانید شغل زنبورداری را تست کرده و خرید این نوع تجهیزات را به آینده موکول کنید، سخت در اشتباه هستید.

برای اینکه بتوانید اثرات لازم و بررسی‌های کافی در زمینه زنبورداری را به عمل آورید حتماً باید تجهیزات حرفه‌ای به همراه داشته باشید. نداشتن تجهیزات می‌تواند روند بازدهی و بهره وری شما را کاهش داده و سودآوری از شغل زنبورداری را به کمترین میزان خود برساند.

#تشخيص شروع فصل زنبورداری:

برای شروع حرفه زنبوری داری قبل از هر چیزی شروع فصل زنبورداری را باید بدانید. فصل زنبورداری با شروع بهار هر منطقه آغاز می‌شود و فعاليت زنبوران در بخش تخمدان کندو با افزايش تخم و لارو همراه است. در همه جای کره زمین و حتی ایران فصل شروع کار زنبورها یکسان نیست زیرا تابش خورشید و زنده شدن زمین در هر منطقه با منطقه دیگری فرق می‌کند. وقتی گل‌ها شکفتن و پوشش گیاهی خوبی در منطقه ایجاد شد کار زنبورهای کارگر هم شروع می‌شود. شما باید متناسب با منطقه خود کارتان را شروع کنید.

در انتخاب مکان زنبورستان عواملی نظیر آب و هوا، نوع پوشش گیاهی و زمان گلدهی گیاهان تأثیر به سزایی دارند. وقتی زنبورهای مناسب از نژاد مناسب را تهیه کردید باید کندوها را آماده کنید و در زنبورستان قرار دهید. اما قرار گیری کندوها باید در مکانی باشد که از زنبورستان‌های دیگر فاصله داشته باشد. بهترین فاصله اسقرار کندوها 6 کیلومتر از هر زنبورستان است. این کار باعث می‌شود زنبور کارگر کندوی خودش را پیدا کند و اگر کندوهای زنبورستان‌های دیگر بیمار بوده یا مشکلی دارند به زنبورستان شما صدمه‌ای زده نشود.

همچنین باید کندوها را با فاصله از جاده قرار دهید و در جایی که کمترین آلودگی صوتی وجود داشته باشد. یکی از مهم‌ترین نکات مدیریتی در پرورش زنبور عسل انتخاب صحیح محل استقرار كندوها است. به طور کلی عوامل متعددی در انتخاب یک منطقه برای زنبورداری دخالت دارد، از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

1_تنوع و تراکم گیاهان شهدزا و گرده‌زا

2_وسعت منطقه زیر پوشش گیاهان مفيد براي زنبور عسل

3_تداوم و مدت زمان شهدزایی و گرده افشانی گیاهان

4_طول دوره‌ی گلدهی گیاهان

5_تراکم تعداد کندو در منطقه

6_فاصله تا منبع شهد

7_وجود راه ارتباطی مناسب جهت سهولت دسترسی به منطقه، انتقال کندوها و نزديكي به بازار فروش

8_امنیت منطقه از نظر سارقان و حیواناتی مانند خرس، پرندگان زنبورخوار

9_نزدیکی به منابع آبي مناسب برای دسترسی زنبور عسل

10_دور بودن از مناطق مسکونی، مراکز پرجمعیت و مناطق شهری

11_دور بودن از دامداری‌ها به دلیل آلودگی تولیدات زنبور عسل

12_جهت و شدت بادهای غالب منطقه

سرمایه گذاری در طبیعت/ بهترین مزیت‌های راه اندازی زنبورداری

سرمایه گذاری در طبیعت یعنی همخو کردن شغل و سرمایه خود با طبیعت که یکی از حرفه‌های با ارزش و جذاب و در عین حال کمی سخت شغل زنبورداری است که صفر تا صد این حرفه در دامن طبیعت باید انجام بگیرد تا بیشترین بازده را داشته باشد.

حرفه زنبورداری مزایای بسیار زیادی دارد که اگر آموزش زنبورداری صفر تا صد را فراگرفته باشید مطمئنا به همه ی این مزیت‌ها دست خواهید یافت. از بهترین مزیت‌های راه اندازی زنبورداری  می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

#محصول اولیه زنبورداران که خیلی با ارزش است عسل بوده که ارزش غذایی زیادی دارد و سرشار از مواد مغذی مانند نیاسین، ریبوفلاوین، آهن و منگنز است. با تهیه عسل می‌توانند از ارزش غذایی بالای آن بهره مند شوند و همچنین با فروش آن سود خوبی به دست آورند. برای اینکه بتوانید در این حرفه موفق شوید بهتر است به یادگیری زنبورداری بپردازید. توصیه می‌شود به این منظور پکیج آموزش زنبورداری صفر تا صد موما را تهیه کنید که علاوه بر یادگیری کامل این حرفه در پایان مدرک بین المللی معتبر نیز دریافت کنید.

#زنبورداری یک سرگرمی جذاب است:

زنبورداری که اولین محصول عسل خود را برداشت می کند، سرشار از حس موفقیت است. این موفقیت زمانی حاصل می‌شود که صفر تا صد پرورش زنبور عسل و نگهداری زنبورها را بدانید.

#وجود کندوها می‌تواند برای حیات وحش مفید باشد:

وجود کندوهای پرورش زنبور عسل و زنبور عسل باعث می‌شود گرده افشانی در محیط صورت بگیرد و این باعث می‌شود گیاهان و میوه‌های زیادی برای سایر موجودات به وجود آید. اینکه کندوها را در چه شرایطی قرار دهید نیاز به آموزش و آزمون و خطا دارد که برای اینکار باید صفر تا صد زنبورداری را یادبگیرید و اجرا کنید.

#محصولات مفید شغل زنبورداری:

 رایج‌ترین ویا ارزش‌ترین محصولات کندوها را عسل می‌دانیم. این در حالی است که علاوه بر عسل، گرده زنبور عسل، بره موم، ژل رویال و مطمئنا موم خام، محصولات ارزشمندی برای استفاده یا فروش هستند. برای عمل آوری ژل رویال بهتر است صفر تا صد تولید ژل رویال را بدانید تا محصولات جانبی با کیفیت بالا تولید کنید.

بهترین مکان برای پرورش زنبور

بسیاری از مناطق ایران زمین برای زنبورداری مناسب هستند. در واقع به جز مناطق کویری و ارتفاعات بلند و غیر قابل تردد و نیز مناطقی که بادهای تند و طولانی مدت دارند یا مناطق شهری که برای زنبورداری مناسب نیستند، بقیه مکان‌های جغرافیایی کشورمان مشکلی نخواهند داشت. البته مسلما میزان برداشت در مناطق مختلف، متفاوت خواهد بود. اما باید بدانید که زنبورداری شغل عادی نیست که هر زمانی که علاقه مند باشید شروع به فعالیت کنید. بهار بهترین موقع برای شروع زنبورداری است. در اواخر زمستان و اوایل بهار که هوا به تدریج گرم می‌شود، زنبورها فعالیت خود را آغاز می‌کنند و به جستجوی شهد و به خصوص گرده از کندوهای خود خارج می‌شوند. از طرفی بهار فصل خرید و فروش کندو است.

شما علاقه‌مندان این حرفه باید بدانید که اگرچه زنبورداری فصلی است، اما هر زمان از سال فعالیتی دارد که می‌توانید انجام دهید. وظایف مطابق با فصول است و این باعث می‌شود شغل زنبورداری آسان شود. در اینجا فصول مختلف با عملکردهای مختلف که لازم است هر زنبورداری باید برای کندوها انجام دهد آشنا می‌شویم.

#بهار:

اوایل بهار زمان بسیار مهمی خواهد بود زیرا زمانی است که ملکه شروع به تخم گذاری می‌کند. در این مدت، ممکن است غذا برای حفظ کلنی کافی نباشد، به خصوص که درست بعد از زمستان است. بنابراین، در این زمان، کار شما باید شامل بررسی کندوها باشد که دارای غذای کافی برای حفظ کلنی باشد.

#تابستان:

تابستان فصل اولیه است، جایی که زنبورها گرده و عسل را جمع آوری می‌کنند، به این معنی که کلنی شلوغ است. اگر زنبورها در این دوره مقدار کافی عسل جمع آوری کنند، ممکن است در پایان تابستان عسل برداشت کنید. با این حال، حتما عسل مازادی برای ماه‌های سرد باقی بگذارید.

#فصل پاييز:

در فصل پاییز، تعداد مستعمرات ممکن است با شروع آماده شدن برای زمستان کاهش یابد. وظیفه اصلی این است که اطمینان حاصل شود که غذای کافی برای حفظ کلنی و اطمینان از ایمن بودن کندو وجود دارد. همچنین بسیار مهم است که آفت یا بیماری را بررسی کنید و کندو را از هوای مرطوب و بادهای زمستانی محافظت کنید.

#زمستان:

به عنوان یک زنبوردار، معمولا این زمان برای استراحت است. در طول این مدت، زنبورها خوشه‌هایی تشکیل می‌دهند و عمدتا در کل فصل در کندوها می‌مانند و از منابع غذایی ذخیره شده تغذیه می‌کنند. برای اطمینان از ایمن بودن و محافظت از زنبورها در این دوره، مطمئن شوید که کندو دارای تهویه کافی باشد و در معرض آسیب باد نباشد.همه این نکات و صفر تا صد پرورش زنبور عسل را با استفاده از دوره آموزش زنبورداری حرفه‌ای می‌توانید یادبگیرید و در فصل مناسب اقدامات لازم را انجام دهید.

سرمایه و هزینه راه اندازی زنبورداری موفق

برای اشتغال در شغل پرورش زنبور عسل و راه اندازی زنبورداری موفق بهتر است ابتدا در این زمینه اطلاعات لازم را به دست آورید. بهترین کار برای شروع کار زنبورداری این است که شما حداقل حدود 20 کندو داشته باشید. دقت داشته باشید که اگر مایل هستید یک واحد زنبورداری با تعداد حدود سیصد کندو راه اندازی کنید، لازم است در ابتدا مبلغی حدود 50 میلیون تومان سرمایه داشته باشید.

در صورتی هم که بخواهید اشتغال زایی کنید و افراد مختلف را استخدام کنید می‌توانید تعداد کندوها را حدود پانصد عدد پیش بینی نمایید. به‌طور کلی می‌توان گفت مقدار سرمایه‌ی اولیه برای شغل زنبورداری با توجه به شرایط مختلف متفاوت است. اما به‌طور کلی می‌توان در نظر گرفت که قیمت یک کلنی زنبور عسل با کیفیت حدود پانصد هزار تومان است. بعد از یک یا دو ماه می‌توان از آن عسل برداشت کرد که همان مقدار سرمایه‌ای اولیه را به دست می‌آورد.

درآمد پرورش زنبور عسل

قطعا درآمد یکی از مسائلی است که در هر شغلی اهمیت بسزایی دارد. در واقع می‌توان اینطور بیان کرد که درآمد هر شغل مهم‌ترین فاکتور برای انتخاب و اقدام در جهت آن شغل است. زنبورداری نیز یکی از مشاغلی است که بسیاری از افراد تنها برای درآمد آن وارد این حرفه می‌شوند. این شغل راحت به نظر می‌آید. اما برای کسب درآمد از آن لازم است که ابتدا آن را به خوبی شناخت و در آن ابتدا آموزش دید و سپس به کسب مهارت پرداخت.

آغاز فعالیت زنبورداری

همچون بسیاری از مشاغل دیگر به راهنمایی، کسب اطلاعات، مهارت و تجربه نیاز دارد. همه‌ی این کارها موجب پرورش عسل به صورت مرغوب و باکیفیت خواهد شد که درآمد خوبی را برای شما به ارمغان خواهد آورد. البته مهم‌ترین نقش در این کار را کارفرما برعهده دارد. برخی از افراد گمان می‌کنند که همه‌ی زنبورداران دارای درآمدهای نجومی هستند. این تصور اشتباه است. زیرا ممکن است تعدادی از زنبورداران دارای درآمدهای کم باشند.

مهم‌ترین نکته‌ای که در اینجا وجود دارد این است که  شما باید با کسب مهارت و اطلاعات لازم و همچنین آموزش و یادگیری بتوانید درآمد خود از شغل زنبورداری را افزایش دهید. به‌طور کلی نمی‌توان گفت که درآمد شغل زنبورداری دقیقا چه مقدار است. چون در این موضوع عوامل گوناگونی موثر هستند. از جمله عواملی که بر درآمد زنبورداری موثر هستند می‌توان به نوع زنبور، نوع کندو، تجربه، مقدار برداشت و …‌ اشاره کرد. اما به صورت تقریبی می‌توان گفت که درآمد زنبورداری با صد کندو می‌تواند از عهده‌ی هزینه‌های یک خانواده‌ی 5 الی 6 نفره بربیاید یعنی در حدود 10 الی 20 میلیون تومان متغییر باشد.

راه اندازی زنبورداری و کسب درآمد از عسل طبیعی شاید مهم‌ترین دلیل راه اندازی این حرفه برای افراد مبتدی باشد اما بهتر است بدانید زنبورداری و محصولات حاصل از زنبورها بسیار متفاوت و متنوع بوده و با شناخت آن‌ها می‌توانید به درآمدهای بالایی برسید که این محصولات جانبی شامل تهیه گرده زنبور عسل، بره موم، ژل رویال و.. است که با به دست آوردن این محصولات و یافتن بازار فروش آن می‌توانید درآمد حاصل از این حرفه را بالا برده و کار آفرینی کنید و افراد بیشتری را مشغول به کار کنید.